Thủy điện Sơn La là công trình lớn đầu tiên tất cả các khâu quan trọng đều do kỹ sư và công nhân thuộc DN trong nước thực hiện.

Tổ máy 2 hòa lưới điện quốc gia là món quà ý nghĩa hướng tới 50 năm ngày truyền thống Tập đoàn Sông Đà.

Chỉ sau 5 năm xây dựng (tính từ thời điểm khởi công, ngăn sông thủy điện Sơn La), ngày 17/12/2010, tổ máy 1 đã phát điện và hòa lưới điện quốc gia. Hôm nay, ngày 21/4, tổ máy 2 nhà máy thủy điện lớn nhất Đông Nam Á đã chính thức phát điện. Hàng vạn người lao động đã từng góp sức cho công trình đặc biệt này như vỡ òa cảm xúc trước niềm vui chung. Việc vượt tiến độ phát điện sớm hơn 2 năm so với mục tiêu Quốc hội đề ra, làm lợi cho đất nước mỗi năm 10 nghìn tỷ đồng. Bởi bằng mồ hôi, sức lực, trí tuệ, họ đã góp phần tạo nên kỳ tích mới - kỳ tích thủy điện Sơn La.

Sức mạnh tổng lực trên công trình thế kỷ

Công trình thủy điện Sơn La là dự án được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 44/2001/NQ-QH10 & số 13/2002/NQ-QH10 tiến độ phát điện thương mại tổ máy số 1 vào cuối năm 2012 hoàn thành công trình vào cuối năm 2015, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư tại Quyết định số 92/QĐ-TTg ngày 15/1/2004, với 6 tổ máy, công suất lắp máy 2.400MW, cao trình đỉnh đập 228,1m. Đây là công trình trọng điểm quốc gia với yêu cầu cao về chất lượng và tiến độ, do vậy Thủ tướng Chính phủ đã tin tưởng giao cho tổ hợp nhà thầu gồm 4 TCty lớn có kinh nghiệm trong nước thi công và giao cho TCty Sông Đà (nay là Tập đoàn Sông Đà) là tổng thầu xây dựng.

Ngày 02/12/2005, Thủ tướng Chính phủ phát lệnh khởi công và ngăn sông Đà đợt 1, với trách nhiệm là Tổng thầu Tập đoàn Sông Đà đã huy động các nhà thầu thành viên, tập trung lực lượng CBCNV có kinh nghiệm, các thiết bị thi công hiện đại và thực hiện hoàn thành một khối lượng công việc lớn, đạt được các mục tiêu quan trọng như: Ngăn sông Đà đợt 2 ngày 23/12/2008; đóng cống dẫn dòng, tích nước hồ chứa ngày 15/5/2010; lắp đặt rô to tổ máy số 1 ngày 20/8/2010; ngày 17/12/2010 tổ máy 1 chính thức phát điện.
 

Những kỷ lục nổi bật ở Sơn La

Thủy điện Sơn La được xem là kỳ tích mới. Bởi công trình hiện đang nắm giữ hàng loạt kỷ lục như nhà máy thủy điện có công suất lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á (2.400MW). Đập thủy điện lớn nhất Việt Nam (cao 138m, dài 961,6m), có khối lượng bê tông đầm lăn (RCC) lớn nhất, 2,7 triệu m3. Hồ chứa thủy điện lớn nhất Việt Nam với dung tích 9,26 tỷ m3. Công trình thủy điện có số hộ di dân lớn nhất (20.260 hộ với trên 10 vạn dân thuộc 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên), có tiến độ thi công nhanh nhất, phát huy nội lực Việt Nam mạnh nhất…

Có nhiều yếu tố góp phần tạo lập các kỷ lục trên. Mà một trong những yếu tố quan trọng là Chính phủ đồng ý cho thủy điện Sơn La được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, cho phép chỉ định thầu tư vấn, tổ hợp nhà thầu xây lắp và giao các đơn vị trong nước thực hiện các hạng mục cơ khí thủy công, phát huy tối đa nội lực Việt Nam đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho công tác thu xếp vốn… Tại lễ mừng phát điện tổ máy 1 thủy điện Sơn La (ngày 07/01/2011), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng một lần nữa ghi nhận: “Điều đáng tự hào của công trình Thủy điện Sơn La không chỉ ở tính hiện đại và quy mô lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á mà còn là công trình lớn đầu tiên tất cả các khâu quan trọng từ thiết kế kỹ thuật, thiết kế thi công đến thực hiện xây dựng đập, lắp đặt thiết bị, chế tạo thiết bị thủy công, cẩu trục gian máy đều do kỹ sư và công nhân thuộc DN trong nước thực hiện. Điều này thể hiện sự vươn lên mạnh mẽ, trưởng thành vượt bậc của đội ngũ CBCN Việt Nam về năng lực quản lý, điều hành, thiết kế, xây lắp, nhất là với các công trình thủy điện lớn…”. Ông Dương Khánh Toàn - Tổng giám đốc Tập đoàn Sông Đà cho biết: “Mặc dù thủy điện Sơn La được xây dựng tại khu vực địa hình rừng núi hiểm trở, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tiến độ căng thẳng, yêu cầu kỹ thuật cao nhưng Tổng thầu - Tập đoàn Sông Đà và nhà thầu thành viên là các TCty LICOGI, Trường Sơn, LILAMA luôn tập trung mọi nguồn lực, triển khai công việc quyết liệt, tìm mọi biện pháp để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả công trình. Những lúc cao điểm, trên công trường có đến gần 15 nghìn CBCN làm việc suốt 3 ca. Lực lượng xe máy, thiết bị được đầu tư mới, hiện đại, đồng bộ, công nghệ tiên tiến nhất thế giới, điển hình là công nghệ bê tông đầm lăn (RCC)… đã góp phần quan trọng đẩy nhanh tiến độ dự án”.

Ông Nguyễn Thế Trinh - Giám đốc Chi nhánh LILAMA 10 trên công trường thủy điện Sơn La nhớ lại: “Có lẽ cả đời này chẳng quên được khoảnh khắc lần đầu tiên tổ máy 1 nhà máy thủy điện Sơn La khởi động không tải. Sau 15 phút, tổ máy xuất hiện sự cố. Toàn thân tôi rã rời, tinh thần giống như ngọn lửa đang bùng cháy bỗng chốc bị dội gáo nước dập tắt. Vẫn biết người LILAMA đã nỗ lực hết mình, đã cố gắng tối đa nhưng… Nhưng vượt qua tất cả, người LILAMA khẩn trương tổ hợp, căn chỉnh lại. 20 ngày sau, tổ máy khởi động không tải trở lại, các thông số đều đạt yêu cầu kỹ thuật”.
 

Thủy điện Sơn La - công trình có ý nghĩa đặc biệt với cả nước.

Ngày 17/12/2010, tổ máy 1 chính thức phát điện thương mại và hòa lưới điện quốc gia. 4 ngày sau đó, tổ máy đạt 100% công suất thiết kế là 400MW.

Hôm nay, chỉ sau hơn 4 tháng tổ máy 2 đã tiếp tục phát điện vào đúng thời điểm đất nước đã bước vào mùa khan hiếm điện, việc bổ sung 400MW điện từ tổ máy 2 thủy điện Sơn La cho lưới điện quốc gia càng có thêm ý nghĩa.

Theo dự kiến, đến cuối năm 2012, công tác lắp đặt các tổ máy còn lại sẽ được hoàn tất và đưa vào vận hành toàn bộ nhà máy.

Nếu ở công trình thủy điện Hòa Bình có trên 1 nghìn chuyên gia nước ngoài giúp Việt Nam xây dựng nhà máy, đúng nghĩa làm việc cho người Việt Nam học việc thì đến thủy điện Yaly, chuyên gia chỉ còn 60 người. Từ công trình thủy điện Sê San 3 trở lại đây, chuyên gia nước ngoài không còn trực tiếp làm việc nữa, họ chỉ còn đóng vai trò giám sát tiêu chuẩn lắp đặt. Tại thủy điện Sơn La, thợ xây dựng Việt Nam tự đảm nhiệm toàn bộ từ khâu nghiên cứu biện pháp thi công đến tổ chức sản xuất và thi công lắp đặt. Họ đã chứng minh được năng lực không còn thua kém chuyên gia nước ngoài. Tinh thần, ý thức, vị thế của Việt Nam đã khác.